ক) 128 (1/2 + x²)⁷ = 2⁷ (1/2 + x²)⁷
= {2(1/2 + x²)}⁷
= (1 + 2x²)⁷ (Ans.)
এবং 128 (1/2 − x²)⁷ = 2⁷ (1/2 − x²)⁷
= {2(1/2 − x²)}⁷
= (1 − 2x²)⁷ (Ans.)
খ) 'ক' হতে পাই, দ্বিপদীদ্বয় (1 + 2x²)⁷ ও (1 − 2x²)⁷
প্যাসকেলের ত্রিভুজের সাহায্যে-
1
1 1
1 2 1
1 3 3 1
1 4 6 4 1
1 5 10 10 5 1
1 6 15 20 15 6 1
1 7 21 35 35 21 7 1
1 8 28 56 70 56 28 8 1
(1 + 2x²)⁷ = 1 + 7(2x²) + 21(2x²) + 35(2x²)³ + 35(2x²)⁴
+ 21 (2x²)⁵ + 7(2x²)⁶ + (2x²)⁷
= 1 + 14x² + 21.4x⁴ + 35.8x⁶ + 35.16x⁸ + 21.32x¹⁰
+ 7.64x¹² + 128x¹⁴
= 1 + 14x² + 84x⁴ + 280x⁶ + 560x⁸ + 672x¹⁰ + 448x¹²
+ 128x¹⁴
এবং (1 − 2x²)⁷ = {1 + (− 2x²)}⁷
= 1 + 7(− 2x²) + 21.(− 2x²)² + 35(− 2x²)³ + 35(− 2x²)⁴
+ 21(− 2x²)⁵ + 7(− 2x²)⁶ + (− 2x²)⁷
= 1 − 7.2x² + 21.4x⁴ − 35.8x⁶ + 35.16x⁸
− 21.32x¹⁰ + 7.64x¹² − 128x¹⁴
= 1 − 14x² + 84x⁴ − 280x⁶ + 560x⁸ − 672x¹⁰
+ 448x¹² − 128x¹⁴ (Ans.)
গ) 'খ' থেকে পাই, (1 + 2x²)⁷ = 1 + 14x² + 84x⁴ + 280x⁶
+ 560x⁸ + 672x¹⁰ + 448x¹² + 128x¹⁴
এবং (1 − 2x²)⁷ = 1 − 14x² + 84x⁴ − 280x⁶ + 560x⁸
− 672x¹⁰ + 448x¹² − 128x¹⁴
∴ (1 + 2x²)⁷ − (1 − 2x²)⁷
= 1+ 14x² + 84x⁴ + 280x⁶ + 560x⁸ + 672x¹⁰ + 448x¹²
+ 128x¹⁴ − 1 + 14x⁴ − 84x⁴ + 280x⁶ − 560x⁸ + 672x¹⁰
− 448x¹² + 128x¹⁴
= 28x² + 560x⁶ + 1344x¹⁰ + 256x¹⁴
⁼ 4x² (7 + 140x⁴ + 336x⁸ + 64x¹²)
এখানে x এর যেকোনো মানের জন্য 4x² এবং
(7 + 140x⁴ + 336x⁸ + 64x¹²) অঋণাত্মক সংখ্যা
∴ (1 + 2x²)⁷ থেকে (1 − 2x²)⁷ এর বিয়োগফল সর্বদা ধনাত্মক।
(দেখানো হলো)